เคยสงสัยไหมว่าเวลานอนเล่นโทรศัพท์แล้วไถ TikTok ยาว ๆ เป็นชั่วโมง สิ่งที่เราใช้ไปมีแค่แบตเตอรี่โทรศัพท์จริงหรือเปล่า?
ทุกครั้งที่เราเปิดดูวิดีโอ ไม่ว่าจะเป็นคลิปเต้น คลิปรีวิวอาหาร หรือคลิปที่ไถเจอแบบไม่รู้ตัวว่า “ดูไปตั้งแต่เมื่อไหร่” เบื้องหลังการรับชมยังมีระบบอีกหลายส่วนที่กำลังทำงานอยู่ ทั้ง สมาร์ตโฟน เครือข่ายอินเทอร์เน็ต และ Data Center
แม้เราไม่เห็นกระบวนการเหล่านี้บนหน้าจอ แต่ทั้งหมดล้วนเกี่ยวข้องกับการใช้พลังงาน
ไถ TikTok 1 ชั่วโมง ใช้ไฟเท่าไหร่?
คำตอบแบบตรง ๆ คือ ยังไม่สามารถระบุได้ว่า TikTok 1 ชั่วโมงใช้ไฟกี่หน่วยโดยเฉพาะ
แต่ข้อมูลจาก International Energy Agency (IEA) ซึ่งวิเคราะห์การสตรีมวิดีโอ พบว่า การสตรีมวิดีโอโดยทั่วไปในปี 2019 ใช้ไฟฟ้าประมาณ 0.077 kWh ต่อชั่วโมง หรือประมาณ 0.077 หน่วยไฟฟ้า โดยตัวเลขดังกล่าวไม่ได้หมายถึง TikTok โดยตรง แต่เป็นการประเมินการสตรีมวิดีโอจากหลายองค์ประกอบ
ดังนั้น หากจะพูดว่า “ไถ TikTok 1 ชั่วโมงใช้ไฟ 0.077 หน่วย” อาจทำให้เข้าใจผิดได้ เพราะการใช้พลังงานจริงขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น อุปกรณ์ที่ใช้ดู ประเภทเครือข่าย และความละเอียดของวิดีโอ
แล้วพลังงานถูกใช้ไปกับอะไร?
IEA แบ่งการใช้พลังงานของการสตรีมวิดีโอออกเป็นองค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ สมาร์ตโฟนหรืออุปกรณ์ที่ใช้รับชมโทรศัพท์ต้องใช้พลังงานในการประมวลผลและแสดงภาพวิดีโอ ยิ่งอุปกรณ์มีขนาดใหญ่ก็อาจใช้พลังงานมากขึ้น เครือข่ายอินเทอร์เน็ต วิดีโอที่เราเห็นบนหน้าจอต้องถูกส่งผ่านโครงสร้างพื้นฐานของเครือข่ายอินเทอร์เน็ตมายังอุปกรณ์ของเรา ซึ่งกระบวนการส่งข้อมูลก็ต้องใช้พลังงาน
Data Center
ข้อมูลวิดีโอต้องถูกจัดเก็บและประมวลผลผ่านระบบคอมพิวเตอร์และ Data Center ก่อนที่จะถูกส่งต่อมายังผู้ใช้งาน
จากการประเมินของ IEA ในกรณีการสตรีมวิดีโอปี 2019 อุปกรณ์ที่ใช้รับชมคิดเป็นประมาณ 72% ของการใช้พลังงานทั้งหมด ขณะที่การส่งข้อมูลผ่านเครือข่ายอยู่ที่ประมาณ 23% และ Data Center ประมาณ 5%
ดู TikTok บนมือถือกับจอใหญ่ ใช้พลังงานไม่เท่ากัน
ปัจจัยที่น่าสนใจคือ อุปกรณ์ที่เราใช้ดูมีผลต่อการใช้พลังงานอย่างมาก
IEA ยกตัวอย่างว่า การสตรีมวิดีโอผ่านโทรศัพท์ในความละเอียด SD บน Wi-Fi ใช้ไฟประมาณ 0.037 kWh ต่อชั่วโมง ในสถานการณ์ที่ศึกษา ขณะที่โทรทัศน์ขนาด 50 นิ้วใช้พลังงานมากกว่าสมาร์ตโฟนอย่างมาก
นั่นหมายความว่า การดูวิดีโอบนมือถือไม่ได้มีผลกระทบด้านพลังงานเท่ากับการเปิดวิดีโอเดียวกันบนหน้าจอขนาดใหญ่
แล้วเราควรเลิกไถ TikTok ไหม?
ไม่จำเป็นต้องมองเรื่องนี้ว่า “เล่น TikTok = ทำร้ายสิ่งแวดล้อม” สิ่งที่น่าสนใจกว่าคือ การทำให้เห็นว่า โลกดิจิทัลไม่ได้ไร้ต้นทุนด้านทรัพยากร แม้การดูวิดีโอเพียงหนึ่งชั่วโมงจะไม่ได้ใช้พลังงานในปริมาณมหาศาล แต่เมื่อมีผู้คนจำนวนมากรับชมวิดีโอทุกวัน ปริมาณข้อมูลที่ต้องจัดเก็บ ประมวลผล และส่งผ่านเครือข่ายก็เพิ่มขึ้นตามไปด้วย
IEA ระบุว่า ประสิทธิภาพด้านพลังงานของ Data Center เครือข่าย และอุปกรณ์ดิจิทัลพัฒนาขึ้นอย่างต่อเนื่อง แต่ขณะเดียวกันความต้องการใช้บริการดิจิทัลก็เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้การใช้พลังงานของโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลยังเป็นประเด็นที่ต้องติดตาม
ในปี 2026 IEA ยังรายงานเพิ่มเติมว่า การใช้ไฟฟ้าของ Data Center ทั่วโลกเพิ่มขึ้น 17% ในปี 2025 สะท้อนว่าความต้องการใช้โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลกำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว แม้ตัวเลขนี้จะครอบคลุม Data Center ทั้งหมด ไม่ได้หมายถึง TikTok โดยเฉพาะ
ก่อนจะไถต่ออีกคลิป ลองคิดดูว่า…
TikTok 1 คลิปอาจใช้เวลาเพียงไม่กี่วินาที แต่เบื้องหลังคลิปนั้นมีทั้งอุปกรณ์ เครือข่าย และระบบจัดเก็บข้อมูลที่ต้องทำงาน
ดังนั้น ครั้งต่อไปที่เราบอกตัวเองว่า “ดูอีกคลิปเดียวแล้วนอน” อาจลองนับดูว่า…จากอีกคลิปเดียว กลายเป็นอีกหนึ่งชั่วโมงหรือเปล่า? เพราะแม้เราไม่เห็นการใช้พลังงานบนหน้าจอ แต่ทุกครั้งที่กดดูวิดีโอ ก็มีโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลกำลังทำงานอยู่เบื้องหลัง
ที่มา : iea.org
เรื่องอื่นๆที่น่าสนใจ : ทาสแมวสาย ESG ของใช้แมวอะไรบ้างที่เอากลับมาใช้ใหม่ได้? – ESG Universe
