โครงการ “ถนนกินได้ ไร้สารพิษ” ของเทศบาล ต.ช้างซ้าย อ.กาญจนดิษฐ์ จ.สุราษฎร์ธานี นับเป็นโครงการภายใต้กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น (กปท.) หรือ “กองทุนสุขภาพตำบล” ที่ประสบผลสำเร็จ เป็น ความยั่งยืน ที่เกิดจากความร่วมไม้ร่วมมือของชาวบ้านอย่างแท้จริง
หลายคนเคยตั้งคำถามมาตลอดว่าทำไมนะ ริมถนนหนทางบ้านเรา ทำไมเขาไม่ปลูกผักผลไม้ที่กินได้ให้เกิดประโยชน์กับส่วนรวม และโครงการนี้ ก็ตอบคำถามนี้ได้อย่างน่าชื่นชม นั่นก็คือ การชักชวนให้ชาวบ้านทุกหมู่บ้านในตำบลมาช่วยกัน “ปลูกผัก”
แต่ไม่ได้ปลูกธรรมดา ๆ เพราะโครงการฯ จะให้แต่ละหมู่บ้าน “เลือกเส้นทาง” สำหรับใช้พื้นที่ริมทางปลูกผัก หมู่บ้านละ 1 กิโลเมตร
โดยมีหลักการสำคัญที่ต้องยึดปฎิบัติคือ “ห้ามนำไปขาย ห้ามใครแสดงความเป็นเจ้าของ และห้ามใช้สารเคมี”
สำหรับการสนับสนุน ทางโครงการจะมอบทุนให้หมู่บ้านละ 6,000 บาท ซึ่งแน่นอนว่าไม่เพียงพอ แต่ก็ถือว่าเป็น “ทุนเริ่มต้น” ที่ดีที่สำคัญ ที่จะนำให้คนในชุมชนทุกคนมาร่วมด้วยช่วยกันลงมือ ลงแรง ลงใจกันต่อไป
แม้ว่า ต.ช้างซ้าย จะมี 12 หมู่บ้าน แต่ปัจจุบันมีผักที่ปลูกริมทางยาวรวมกันถึง 21 กิโลเมตร
ผักที่ปลูกกันก็มีเช่น ชะอม ยอดมะขาม ยอดผักเหลียง ส้มป่อย ยอดมะม่วงหิมพานต์ เป็นต้น
ที่น่าสนใจคือ ชาวบ้านไม่ได้ขอเงินสนับสนุนจากโครงการเพิ่มเติมนับตั้งแต่ปี 2552 แม้ว่าเส้นทางการปลูกผักจะเพิ่มขึ้นเกือบ 2 เท่า
นั่นคือความยั่งยืน ที่เกิดจากความร่วมไม้ร่วมมือของชาวบ้านอย่างแท้จริง
โครงการ “ถนนกินได้ ไร้สารพิษ” เป็นเพียง 1 โครงการ ในหลากหลายโครงการภายใต้กองทุนสุขภาพเทศบาล ต.ช้างซ้าย ซึ่งได้รับงบประมาณสนับสนุนจาก สปสช. ร่วมกับการสมทบโดยท้องถิ่น
เงินทั้งหมด ถูกนำมาใช้จ่ายเพื่อการสนับสนุนและส่งเสริมแผนงานโครงการหรือกิจกรรมในการส่งเสริมสุขภาพป้องกันโรค และฟื้นฟูสมรรถภาพของประชาชน
ที่จริงแล้ว กรอบการดำเนินงานของ “กองทุนสุขภาพเทศบาลช้างซ้าย” จะอยู่ภายใต้หลักการดูแลสุขภาพ “3 อ.”
ประกอบด้วย “อ. ออกกำลังกาย” มีโครงการเด่น เช่น โครงการแอโรบิคเพื่อสุขภาพ โครงการฟื้นฟูสภาพข้อเข่าผู้สูงอายุด้วยนวัตกรรมพรมกะลา กิจกรรมปั่นเพื่อสุขภาพ
“อ. อาหาร” มีโครงการเด่นคือ โครงการถนนกินได้ ไร้สารพิษ
“อ. อารมณ์” มีโครงการเด่นคือ โครงการส่งเสริมสุขภาพจิตด้วยธรรมะ ที่มีการอบรมชุมชนร่วมกันนั่งสมาธิตลอดทั้งปี
“นายชูชัย อุดมศรีโยธิน” นายกเทศมนตรีตำบลช้างซ้าย เผยว่า แต่ละปีมีการเสนอโครงการเข้ามาให้กองทุนพิจารณามากถึง 50-60 โครงการ ทั้งหมดนี้เป็นผลมาจากการทำงานเชิงรุกของคณะกรรมการกองทุน
สำหรับการอนุมัติงบประมาณของกองทุนฯ นั้น จะพิจารณาตามความเหมาะสมของแต่ละพื้นที่ โดยมีการกลั่นกรองเป็นอย่างดี หากโครงการที่ยังไม่ผ่านก็จะตีกลับไปให้ทำการศึกษาและเสนอเข้ามาใหม่
ส่วนในปี 2563 ได้มีการอนุมัติใช้งบประมาณของกองทุนฯ ไปแล้วมากกว่า 90%
“การปลูกพืชผักปลอดภัยของชาวบ้าน ได้ทำให้เกิดความหลากหลายของพืชพันธุ์พื้นเมืองเดิม ซึ่งบางชนิดอาจหายไปแล้ว แต่ได้ถูกนำกลับมาปลูกใหม่ รวมถึงเกิดการต่อยอดของชาวบ้านที่มีการปลูกเพิ่มนอกเส้นทาง หรือตามหน้าบ้านต่าง ๆ” นายกเทศมนตรีตำบลช้างซ้าย กล่าว
ด้าน “นพ.ประจักษวิช เล็บนาค” รองเลขาธิการ สปสช. บอกว่า กปท.เทศบาลตำบลช้างซ้าย เป็นหนึ่งในตัวอย่างของการใช้กองทุนฯ ให้เกิดประโยชน์ได้อย่างเป็นรูปธรรม เช่นเดียวกับหลายพื้นที่ที่สามารถส่งเสริมให้ประชาชนมีสุขภาพแข็งแรง ป้องกันก่อนที่จะไปเกิดโรคภัยไข้เจ็บ
นพ.ประจักษวิช บอกอีกว่า ความสำเร็จจากโครงการจนทำให้ประชาชนมีสุขภาพที่ดีนั้นเป็นกำไรที่วัดค่าไม่ได้ และสิ่งที่สำคัญที่ได้จากการดำเนินโครงการก็คือทำให้คนในพื้นที่ได้เข้ามาร่วมคิด ร่วมทำ ช่วยกันสร้างความยั่งยืนที่สอดคล้องกับความต้องการ
“การมีกองทุนท้องถิ่นฯ นับเป็นความก้าวหน้าในการกระจายอำนาจ ที่มีภาคส่วนต่าง ๆ เข้ามาร่วมกำหนดทิศทางตามบริบท แทนการกำหนดจากภาครัฐส่วนกลางที่มีความแข็งตัวเกินไป” คุณหมอประจักษวิช ระบุ
#ถนนกินได้ #อาหารปลอดภัย #สำนึกดี #thaiquote
ที่มา The Coverage
ข่าวที่น่าสนใจ
ปตท.เสนอขายหุ้นกู้เพื่อสิ่งแวดล้อม 2 พันล้านบาท เผยเป็นที่แรกของโลก
แกะ ล้าง เก็บ น้ำผลไม้ “ดอยคำ” ส่งมาได้ส่วนลด 1 บาท ต่อยอดทำดีชวนคนไทยลดขยะ
