ทั้งนี้ทีมวิจัยจึงได้พัฒนาชุดตรวจวินิจฉัยภาวะภูมิแพ้ในสุนัขโดยวิธีทางซีโรโลยีนี้ขึ้น ซึ่งสามารถลดค่าใช้จ่ายในการตรวจได้เกือบ 10 เท่า หรือจ่ายประมาณ 3,000 บาท และใช้เวลารอผลตรวจเพียง 1 – 2 สัปดาห์ เท่านั้น
ปัจจุบันพฤติกรรมและทัศนคติของคนไทยในการเลี้ยงสัตว์เปลี่ยนไป จากเดิมที่เคยเลี้ยงสัตว์ไว้เพื่อเฝ้าบ้าน กลายมาเป็นการเลี้ยงสัตว์เพื่อเป็นเพื่อนหรือสมาชิกในครอบครัว จึงทำให้ตลาดธุรกิจที่เกี่ยวกับสัตว์เลี้ยงเติบโตอย่างรวดเร็วและต่อเนื่อง โดยเฉพาะธุรกิจการให้บริการดูแลรักษาสัตว์เลี้ยงที่มีอาการป่วย ซึ่งปัจจุบันโรคภูมิแพ้ในสัตว์เลี้ยงทั้งสุนัขและแมวมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นทั่วโลกรวมทั้งในประเทศไทยที่มีรายงานว่าพบโรคภูมิแพ้ในสุนัขทั่วไปประมาณร้อยละ 15 เจ้าของสัตว์เลี้ยงจึงให้ความสำคัญกับการตรวจวินิจฉัยภาวะโรคภูมิแพ้ในสัตว์เลี้ยงกันมากขึ้น
ภาวะภูมิแพ้ในสัตว์เลี้ยง เกิดจากความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกันที่มีการสร้างแอนติบอดี มาตอบสนองกับสารชนิดใดชนิดหนึ่งมากเกินไป โดยแบ่งตามชนิดสารก่อภูมิแพ้ได้เป็น 4 กลุ่มหลัก ได้แก่ แพ้น้ำลายหมัด (flea bite allergy) แพ้อาหาร (food allergy) แพ้จากการสัมผัส (contact allergy) และแพ้สิ่งแวดล้อม (environmental allergy หรือ atopic dermatitis) ซึ่งอาการของโรคภูมิแพ้มีได้ทั้งระบบทางเดินหายใจ ระแบบทางเดินอาหาร และที่พบได้บ่อยที่สุด คืออาการทางผิวหนัง เช่น อาการคัน ผื่นแดง ตุ่มหนองหรือขนร่วงในบริเวณใบหน้า หู ขาหนีบ หน้าท้อง หรืออุ้งเท้า
ขั้นตอนการวินิจฉัยโรคภูมิแพ้ทำได้โดยการแยกโรคบังหน้าที่มีอาการคันออกไปก่อน เช่น โรคที่เกิดจากพยาธิภายนอก โรคผิวหนังที่เกิดจากการติดเชื้อ แล้วจึงเหลือโรคผิวหนังชนิด allergy ซึ่งมีได้หลายแบบเช่นกัน การวินิจฉัยภาวะภูมิแพ้ในสุนัขทางห้องปฏิบัติการมี 2 วิธีหลักคือ 1) การทดสอบทางผิวหนัง (Intradermal skin testing; IDT) มีข้อจำกัดในการเตรียมสัตว์เลี้ยงก่อนการทดสอบและวิธีทดสอบยุ่งยากซับซ้อนจึงไม่เป็นที่นิยม และ 2) การตรวจเลือดเพื่อวิเคราะห์ระดับ specific IgE โดยวิธีทางซีโรโลยี ซึ่งถือเป็นการทดสอบหลักที่ได้มาตรฐานเป็นที่นิยมใช้แพร่หลายเพราะไม่ยุ่งยากในการเตรียมสัตว์เลี้ยง รวมทั้งสามารถทดสอบได้ในรายที่มีผิวหนังผิดปกติหรือมีรอยโรคที่ผิวหนัง จึงเป็นทางเลือกที่เหมาะสมมากกว่า แต่ขณะนี้ในประเทศไทยนอกจากยังไม่มีชุดตรวจวินิจฉัยภาวะภูมิแพ้ในสัตว์เลี้ยงโดยวิธีทางซีโรโลยีที่สามารถผลิตขึ้นใช้ได้เองแล้ว ยังไม่มีบริการการตรวจเลือดเพื่อวินิจฉัยภาวะภูมิแพ้ในสัตว์เลี้ยงด้วย จึงต้องพึ่งพาต้องเทคโนโลยีต่างประเทศโดยการส่งซีรัมไปตรวจในห้องปฏิบัติการในต่างประเทศ ซึ่งมีราคาสูงมาก ใช้เวลานานในการทราบผล และมีความยุ่งยากในการจัดส่งซีรัม
จากปัญหาดังกล่าว บริษัท เว็ท ไดแอกส์ จำกัด จึงร่วมกับทีมวิจัยจากคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลมหาวิทยาลัยมหิดล พัฒนา IECapt: ชุดตรวจวินิจฉัยภาวะภูมิแพ้ในสุนัขด้วยวิธีทางซีโรโลยี โดยการเจาะเลือดและแยกน้ำเหลืองซึ่งมีสารแอนติบอดีออก เพื่อนำไปทดสอบปฏิกิริยาจำเพาะกับสารก่อภูมิแพ้ (Allergen) ในสุนัข และวิเคราะห์ด้วยเทคนิค ELISA (Enzyme-linked immunosorbent assay) เพื่อจำแนกหาสาเหตุการแพ้จากสารก่อภูมิแพ้แต่ละชนิด ทำให้สามารถบ่งบอกระดับการแพ้ในระดับสูง กลาง และต่ำได้ ซึ่งเทคนิคไม่มีผลข้างเคียงจากการทดสอบและไม่เสี่ยงต่อการเกิดปฏิกิริยาทั่วร่างกาย (systemic reaction) รวมถึงไม่ต้องส่งซีรัมไปตรวจที่ห้องปฏิบัติการในต่างประเทศ ทั้งนี้ สินค้าผ่านการทดสอบที่ได้มาตรฐานเป็นที่ยอมรับจากสัตวแพทย์ทั่วโลก รวมถึงสามารถทำในรายที่มีผิวหนังผิดปกติหรือมีรอยโรคที่ผิวหนังทั่วไปได้
รศ. ดร. พญ.อัญชลี ตั้งตรงจิตร เจ้าของผลงานกล่าวว่า ปัจจุบันอุบัติการณ์โรคภูมิแพ้ในสัตว์เลี้ยงทั่วโลกสูงขึ้นถึงร้อยละ 15 ซึ่งขณะนี้ในประเทศไทยยังไม่มีการให้บริการการตรวจเลือดเพื่อการตรวจภาวะภูมิแพ้ในสุนัข ที่ผ่านมาเราต้องส่งเลือดไปตรวจในห้องปฏิบัติการต่างประเทศ ซึ่งมีราคาสูงมากถึงประมาณ 20,000 บาท และใช้เวลานานเกือบ 2 เดือน ในการทราบผล นอกจากนี้ ยังมีความยุ่งยากในการจัดส่งตัวอย่างเลือด โดยพบว่าบางครั้งตัวอย่างเลือดติดอยู่ที่ด่านนำเข้า และที่สำคัญชนิดสารก่อภูมิแพ้ในชุดตรวจที่ใช้ในห้องปฏิบัติการต่างประเทศนั้นเหมาะสำหรับภูมิภาคในยุโรปหรืออเมริกาเป็นหลัก แต่ส่วนใหญ่แตกต่างกับชนิดสารก่อภูมิแพ้ในบ้านเรา ด้วยประสบการณ์เกือบ 20 ปีในการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับการสกัดสารก่อภูมิแพ้และการผลิตวัคซีนที่ใช้ในการตรวจและรักษาโรคภูมิแพ้ในคน จึงได้นำองค์ความรู้เกี่ยวกับโรคภูมิแพ้ในคน มาพัฒนาเปลี่ยน platform จากการทดสอบการแพ้ในคน สู่การทดสอบภูมิแพ้ในสุนัข โดยทำเป็นชุดตรวจภูมิแพ้ในสุนัขโดยวิธีทางซีโรโลยีทดแทนการทดสอบทางผิวหนัง ซึ่งเป็นวิธีที่ยุ่งยากและมีข้อจำกัดมาก
รศ.ดร.พญ.อัญชลีกล่าวว่า กลไกการเกิดโรคภูมิแพ้ในสุนัข คล้ายคลึงกับโรคภูมิแพ้ในคน แต่มีอาการแสดงที่แตกต่างกัน เนื่องจากในสุนัขจะมีอาการเกิดที่ผิวหนังเป็นส่วนใหญ่ โดยจะมีอาการคันโดยเฉพาะบริเวณฝ่าเท้า อุ้งเท้า ใต้คาง รอบปาก รอบตา ใบหู รักแร้ และหน้าท้อง เมื่อสุนัขมีอาการจะเลียแทะเท้า เกา ถูหน้า หรือเอาหน้าไปถูกับพื้น และเมื่อสัมผัสสารก่อภูมิแพ้บ่อยๆ เป็นเวลานาน อาจมีอาการขนร่วง และผิวหนังติดเชื้ออักเสบ จนทำให้รูปลักษณ์ของสุนัขเปลี่ยนไป ส่งผลให้เจ้าของสุนัขเกิดความทุกข์ใจได้ ทีมวิจัยจึงได้พัฒนาชุดตรวจวินิจฉัยภาวะภูมิแพ้ในสุนัขโดยวิธีทางซีโรโลยีนี้ขึ้น ซึ่งสามารถลดค่าใช้จ่ายในการตรวจได้เกือบ 10 เท่า หรือจ่ายประมาณ 3,000 บาท และใช้เวลารอผลตรวจเพียง 1 – 2 สัปดาห์ นอกจากนี้ยังมีแนวทางพัฒนาต่อยอดเพิ่มชนิดสารก่อภูมิแพ้ในชุดตรวจให้ครอบคลุมมากขึ้น และพัฒนาชุดตรวจภูมิแพ้ในแมว รวมทั้งพัฒนาการผลิตวัคซีนที่ใช้ในการรักษาโรคภูมิแพ้ในสุนัข/สัตว์เลี้ยงเป็นโครงการต่อไป
“ชุดตรวจนี้มีความสำคัญมากที่จะช่วยให้สุนัขในภูมิภาคนี้สามารถเข้าถึงการดูแลรักษาได้อย่างถูกต้องเหมาะสม และเป็นที่ต้องการอย่างยิ่งของอุตสาหกรรมการให้บริการการดูแลรักษาสัตว์เลี้ยง ซึ่งให้การบริการไม่เฉพาะสัตวแพทย์ในประเทศไทย แต่ยังสามารถขยายผลสำหรับภูมิภาคเอเชียได้ โดยใช้ผลิตภัณฑ์ที่ผลิตขึ้นเองในประเทศ และใช้วัตถุดิบในท้องถิ่นที่จะนำไปสกัดเป็นสารก่อภูมิแพ้ในชุดตรวจ” รศ. ดร. พญ.อัญชลี กล่าว.
ผลกระทบทางด้านเศรษฐกิจ
โครงการดังกล่าว ช่วยลดค่าใช้จ่ายและความยุ่งยากในการจัดส่งซีรัมไปตรวจที่ห้องปฏิบัติการในต่างประเทศ จากเดิมต้องเสียค่าส่งตรวจประมาณ 10,000 – 20,000 บาท/ตัวอย่าง และใช้เวลาตั้งแต่ขั้นตอนส่งตรวจจนถึงได้รับผลตรวจนาน 1-2 เดือน เหลือเพียงประมาณ 3,000 บาท/ตัวอย่าง และทราบผลตรวจภายใน 7 วัน อีกทั้งช่วยเพิ่มศักยภาพการพัฒนาชนิดสารก่อภูมิแพ้ (allergen) ที่เป็นสารก่อภูมิแพ้ท้องถิ่นที่ผลิตโดยคนไทย รวมถึงช่วยเพิ่มความสามารถในการแข่งขันให้กับอุตสาหกรรมบริการการดูแลรักษาสัตว์เลี้ยงของประเทศ
ผลกระทบทางด้านสังคม
ช่วยเพิ่มทางเลือกและการเข้าถึงผลิตภัณฑ์ชุดตรวจวินิจฉัยภาวะภูมิแพ้ในสุนัขที่มีคุณภาพและราคาจำหน่ายที่เหมาะสมให้แก่ผู้บริโภค รวมถึงไม่มีผลข้างเคียงจากการทดสอบและไม่ต้องโกนขนของสัตว์เลี้ยง ลดความเสี่ยงในการเสียชีวิตของสัตว์เลี้ยงจากอาการภูมิแพ้ในระยะยาว.
